Σύμφωνα με τις οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τα παιδιά
πρέπει να θηλάζουν αποκλειστικά κατά τους πρώτους 6 μήνες της ζωής τους και στη
συνέχεια, με την προσθήκη στερεών τροφών να συνεχίζουν το θηλασμό μέχρι
τουλάχιστον το 2ο χρόνο της ζωής τους και από κει και πέρα, όσο μητέρα και παιδί
επιθυμούν (WHO 2003).
Μεγάλος αριθμός επιστημονικών οργανώσεων και εταιρειών (Αμερικανική
Ακαδημία Παιδιατρικής, Αμερικανική Ακαδημία Οικογενειακών Ιατρών,
Αμερικανική Ακαδημία Μαιευτήρων-Γυναικολόγων, Ακαδημία Ιατρικής της
Γαλουχίας, Διεθνής Παιδιατρικός Σύνδεσμος, Εγχειρίδιο Μητρικού Θηλασμού της
Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλοι επιστημονικοί οργανισμοί ανά τον κόσμο) συστήνουν
ο θηλασμός να συνεχίζεται πέραν του έτους – ή των δύο ετών -, χωρίς επιβαλλόμενο
ανώτερο όριο, για όσο καιρό είναι από τη μητέρα και το παιδί επιθυμητό (AAFP
2008, AAP 2012, ABM 2012).
Επιπλέον, ανθρωπολογικές έρευνες δείχνουν ότι η φυσιολογική διάρκεια του
θηλασμού στον άνθρωπο υπολογίζεται μεταξύ 2,5 και 7 ετών (Dettwyler 1995).
Τα οφέλη του μητρικού θηλασμού πέραν του πρώτου χρόνου και για όσο
καιρό συνεχίζεται είναι σημαντικά για το παιδί. Οι σχετικές έρευνες δείχνουν ότι ο
μητρικός θηλασμός σε αυτά τα παιδιά εξασφαλίζει:
• Διατροφικά οφέλη, καθώς το μητρικό γάλα διατηρεί την ίδια θρεπτική αξία
κατά τον δεύτερο χρόνο (Victora 1984), ενώ και αργότερα αποτελεί πολύτιμη πηγή
πρωτεΐνης, λιπαρών, ασβεστίου και βιταμινών (Jelliffe 1978, Dewey 2001, Mandel
2005).
• Αντίσταση σε ασθένειες, επειδή η συγκέντρωση των παραγόντων, που
προστατεύουν το μωρό απέναντι στις μολύνσεις, αυξάνεται στο μητρικό γάλα, καθώς

το μωρό μεγαλώνει και θηλάζει λιγότερο (Goldman 1983, Briend 1988, Labbok 2004,
Lawrence 2011). Αυτή η υποστήριξη της ανοσολογικής ανάπτυξης του μικρού
παιδιού είναι σημαντική αν ληφθεί υπόψη ότι το ανοσοποιητικό σύστημά του είναι
ατελές έως την συμπλήρωση των πρώτων 4-6 χρόνων ζωής (Ygmerg 2012).
• Προστατευτική δράση κατά της εμφάνισης ατοπικών εκδηλώσεων και
αλλεργικών νοσημάτων (Savilahti, 1987, Kull 2002). Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις
ότι ο μητρικός θηλασμός αποτελεί προστατευτικό παράγοντα με δοσο-εξαρτώμενη
σχέση για την εμφάνιση χρόνιων νοσημάτων δεκαετίες αργότερα, στην παιδική,
εφηβική και ενήλικη ζωή, όπως η αποφρακτική άπνοια (Limeira 2012), η
αθηροσκλήρωση (Martin 2005), η υπέρταση και καρδιαγγειακή νόσος (Girardet
2010), η παχυσαρκία (Parikh 2009), κ.ά.
• Προστατευτική δράση κατά της εμφάνισης διαφόρων μορφών καρκίνου όπως
είναι η λευχαιμία και το λέμφωμα (Surgeon General 2011).
• Οφέλη στο ψυχολογικό και αναπτυξιακό τομέα, διότι παρατηρείται
στατιστικά σημαντική μείωση των προβλημάτων συμπεριφοράς, ανάλογη με τη
διάρκεια θηλασμού (Ferguson 1987, Duazo 2010).
• Οφέλη στο νοητικό τομέα, καθώς έχει παρατηρηθεί ότι η μαθησιακή
ικανότητα και ο δείκτης ευφυΐας είναι πιθανό να είναι τόσο μεγαλύτερος όσο
περισσότερο θηλάζει ένα παιδί (Mortensen 2002, Kramer 2008, Oddy 2011, Quigley
2012).
Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι δεν υπάρχει καμία αξιόπιστη έρευνα που να
αναφέρει οποιονδήποτε κίνδυνο για την φυσιολογική και ψυχοκοινωνική εξέλιξη του
παιδιού που θηλάζει για περισσότερα χρόνια. Η ανησυχία στον κοινωνικό ή
οικογενειακό περίγυρο των μητέρων ή και στους επαγγελματίες υγείας για βλαπτική
επίδραση του συνεχιζόμενου θηλασμού στην ψυχολογία ή τη σεξουαλικότητα του
παιδιού είναι ανυπόστατες και δεν δικαιολογούνται από την σημερινή επιστημονική
πραγματικότητα (Dettwyler 1995).

Για τον Σύνδεσμο Θηλασμού Ελλάδος Για τον IBFAN Ελλάδας
(La Leche League Greece)
H πρόεδρος του Δ.Σ. Ο πρόεδρος του Δ.Σ.

Σοφία Μαυροπούλου Στέλιος Παπαβέντσης

Πηγές: IBFAN Ελλάδας
Σύνδεσμος Θηλασμού Ελλάδος (La Leche League Greece)

Βιβλιογραφία
AAFP, The American Academy of Family Physicians. Position Paper on Breastfeeding. 2008.
ΑΑP, American Academy of Pediatrics, Section on Breastfeeding. Breastfeeding and the Use
of Human Milk. Pediatrics. 2012 129:e827-e841.
ΑΒΜ, Academy of Breastfeeding Medicine Press Release: ABM affirms breastfeeding
beyond infancy as the biological norm. May 15, 2012.
Briend A et al. Breast feeding, nutritional state, and child survival in rural Bangladesh. Br
Med J 1988 296:879-82.
Dettwyler KA. A time to wean: the hominid blueprint for the natural age of weaning in
modern human populations. In: Stuart-Macadam P, Dettwyler KA, eds.
Breastfeeding: Biocultural Perspectives. Hawthorne, NY: Aldine de Gruyter;
1995:39–73.
Dewey KG. Nutrition, growth, and complementary feeding of the breastfed infant. Pediatr
Clin North Am. 2001 48:87-104
Duazo P et al. Breastfeeding and later psychosocial development in the Philippines. Am J
Hum Biol 2010 22:725-30.
Ferguson DM et al. Breastfeeding and subsequent social adjustment in six- to eight-year-old
children. J Child Psychol Psychiatr Allied Discip 1987 28:378-86.
Girardet JP et al. Childhood diet and cardiovascular risk factors. Arch Pediatr. 2010 17:51-9.
Goldman AS et al. Immunologic components in human milk during the second year of
lactation. Acta Paediatr Scand 1983 722:133-34.
Jelliffe DB and Jelliffe EFP. The volume and composition of human milk in poorly nourished
communities: A review. Am J Clin Nutr 1978 31:492-509.
Kramer MS et al. Breastfeeding and child cognitive development: new evidence from a large
randomized trial. Arch Gen Psychiatry. 2008 65:578-84.
Kull I et al. Breast feeding and allergic diseases in infants-a prospective birth cohort study.
Arch Dis Child. 2002 87:478-81.
Lawrence RA and Lawrence RM. Breastfeeding: A Guide for the Medical Profession, 7th ed.
St. Louis: Mosby, 2011, p. 153-195.
Limeira AB et al. Association between breastfeeding and the development of breathing
patterns in children. Eur J Pediatr. 2012 Dec 30. [Epub ahead of print]
Mandel D et al. Fat and Energy Contents of Expressed Human Breast Milk in Prolonged
Lactation. Pediatrics 2005 116:e432-e435.
Martin RM et al. Breast feeding in infancy and social mobility: 60-year follow-up of the Boyd
Orr cohort. Arch Dis Child. 2007 92:317-21.
Mortensen EL et al. The Association Between Duration of Breastfeeding and Adult
Intelligence. JAMA 2002 287:2365-2371.
Oddy WH et al. Breastfeeding Duration and Academic Achievement at 10 Years. Pediatrics.
2011127:e137-45
Parikh NI et al. Breastfeeding in infancy and adult cardiovascular disease risk factors. Am J
Med. 2009 122:656-63.e1.
Quigley MA, et al. Breastfeeding is associated with improved child cognitive development: a
population-based cohort study. J Pediatr 2012 160:25-32.
Savilahti VM et al. Prolonged exclusive breast feeding and heredity as determinants in
infantile atopy. Arch Dis Child 1987 62:269-73.
The Surgeon General’s Call to Action to Support Breastfeeding. Washington DC: U.S.
Department of Health and Human Services, Office of the Surgeon General 2011 p.
71.
WHO/UNICEF. Global Strategy on Infant and Young Child Feeding. 2003.
http://www.who.int/nutrition/publications/gs_infant_feeding_text_eng.pdf
Ygberg S et al. The developing immune system – from foetus to toddler. Acta Paediatr. 2012
101:120-7.

Καθώς όλο και περισσότερες μητέρες θηλάζουν τα μωρά τους, όλο και περισσότερες επίσης, καταλαβαίνουν ότι απολαμβάνουν το θηλασμό τόσο ώστε να θέλουν να συνεχίσουν να θηλάζουν περισσότερο από τους λίγους μήνες που αρχικά είχαν προγραμματίσει.

Η UNICEF προτείνει θηλασμό για δύο χρόνια ή και περισσότερο και η Αμερικανική Παιδιατρική Ακαδημία προτείνει θηλασμό για τουλάχιστον ένα χρόνο, και μετά για όσο είναι επιθυμητό από τη μητέρα και το παιδί.

Ακόμα και η Καναδική Παιδιατρική Κοινότητα στην τελευταία της ανακοίνωση αναγνωρίζει ότι οι γυναίκες μπορεί να θέλουν να συνεχίσουν το θηλασμό και μετά τα δύο χρόνια. Ο θηλασμός μέχρι τα 3 ή τα 4 χρόνια ήταν συνηθισμένη πρακτική στις περισσότερες χώρες του κόσμου μέχρι πρόσφατα στην ανθρώπινη ιστορία, και είναι συνηθισμένη ακόμη σε πολλές κοινωνίες.

Γιατί ο θηλασμός θα πρέπει να συνεχίζεται και μετά τους έξι μήνες;

Επειδή οι μητέρες και τα μωρά απολαμβάνουν το θηλασμό. Γιατί να σταματήσει κανείς μια απολαυστική σχέση; Και επίσης γιατί ο θηλασμός είναι ωφέλιμος για την υγεία τόσο του μωρού, όσο και της μητέρας.

Κάποιοι λένε ότι το μητρικό γάλα δεν έχει καμιά αξία μετά τους έξι μήνες.

Αυτό είναι μύθος. Το ότι ο καθένας (ακόμα και οι παιδίατροι) μπορεί να το πει αυτό, δείχνει μόνο πόσο παραπληροφορημένοι είμαστε ακόμα σε σχέση με το θηλασμό. Το μητρικό γάλα είναι πάντα γάλα. Ακόμα και μετά τους 6 μήνες, περιέχει πρωτεΐνες, λίπος και όλα τα άλλα θρεπτικά συστατικά που είναι απαραίτητα για το μωρό. Το μητρικό γάλα περιέχει ακόμα και μετά τους 6 μήνες ανοσολογικούς παράγοντες που προστατεύουν το παιδί ακόμα κι αν είναι 2 ετών ή μεγαλύτερο.

Και μάλιστα, κάποιοι ανοσολογικοί παράγοντες στο μητρικό γάλα που προστατεύουν το παιδί από μολύνσεις, περιέχονται σε μεγαλύτερες ποσότητες στο δεύτερο χρόνο της ζωής απ’ ότι στον πρώτο. Αυτό συμβαίνει επειδή μετά τον πρώτο χρόνο της ζωής τα μωρά, όπως είναι φυσικό, είναι εκτεθειμένα σε περισσότερα μικρόβια απ’ ότι τον πρώτο χρόνο. Το μητρικό γάλα εξακολουθεί να περιέχει ειδικούς αναπτυξιακούς παράγοντες που βοηθούν στην ωρίμανση του ανοσοποιητικού συστήματος αλλά και στην εξέλιξη και ωρίμανση του εγκεφάλου, των εντέρων και άλλων οργάνων.

Έχει αποδειχθεί ότι τα παιδιά που πηγαίνουν σε παιδικούς σταθμούς και θηλάζουν, αρρωσταίνουν πολύ λιγότερο και λιγότερο σοβαρά από τα παιδιά που δεν θηλάζουν. Έτσι και οι μητέρες λείπουν λιγότερο από τη δουλειά τους αν συνεχίσουν να θηλάζουν.

Είναι ενδιαφέρον το ότι οι εταιρίες ξένου γάλακτος (ένα πολύ κακό αντίγραφο του μητρικού) ενθαρρύνουν τη χρήση του για ένα χρόνο, ενώ αφήνουν να εννοηθεί ότι το μητρικό γάλα (το οποίο προσπαθούν χωρίς επιτυχία να αντιγράψουν) είναι καλό μόνο για 6 μήνες ή και λιγότερο («το καλύτερο για το νεογέννητο»).

Έχω ακούσει ότι οι ανοσολογικοί παράγοντες του μητρικού γάλακτος εμποδίζουν το μωρό να αναπτύξει το δικό του ανοσολογικό σύστημα εάν θηλάζει μετά τους έξι μήνες.

Αυτό είναι μύθος επίσης. Είναι απίστευτο πόσοι άνθρωποι στην κοινωνία μας μετατρέπουν τα πλεονεκτήματα του μητρικού γάλακτος σε μειονεκτήματα! Δίνουμε στα παιδιά μας εμβόλια ώστε να δυναμώσουν και να μπορέσουν να προστατεύσουν τον οργανισμό τους από την πραγματική ασθένεια. Το μητρικό γάλα επίσης βοηθάει τα μωρά να πολεμήσουν τις ασθένειες και όταν το μωρό καταφέρνει να πολεμήσει τις ασθένειες μ’ αυτόν τον τρόπο, εμβολιάζεται με φυσικό τρόπο.

Αλλά θέλω το παιδί μου να γίνει ανεξάρτητο.

Και ο θηλασμός κάνει το παιδί εξαρτημένο; Μην το πιστεύετε. Το παιδί που θηλάζει μέχρι να απογαλακτίσει μόνο του (συνήθως ανάμεσα στα 2-4 χρόνια), είναι συνήθως πολύ ανεξάρτητο και, ίσως το πιο σημαντικό, περισσότερο ασφαλές μέσα στην ανεξαρτησία του. Έχει πάρει στοργή και ασφάλεια από το στήθος μέχρι να είναι το ίδιο έτοιμο να κάνει το βήμα και να σταματήσει να θηλάζει. Και όταν το παιδί κάνει αυτό το βήμα μόνο του, ξέρει ότι κάτι έχει πετύχει, ξέρει ότι έχει προχωρήσει στη ζωή του. Είναι ένας σταθμός στη ζωή του για τον οποίο θα είναι περήφανο.

Συχνά πιέζουμε τα παιδιά να γίνουν ανεξάρτητα πολύ νωρίς. Να κοιμηθούν μόνα τους από νωρίς, να απογαλακτίσουν νωρίς, να μείνουν χωρίς τους γονείς τους από νωρίς, να κάνουν τα πάντα όσο πιο νωρίς γίνεται. Μην το πιέζετε και το παιδί θα γίνει ανεξάρτητο σύντομα. Γιατί τόση βιασύνη; Σύντομα θα φύγουν από το σπίτι. Θέλετε να φύγουν από το σπίτι στα 14 χρόνια τους; Όταν μια ανάγκη καλυφθεί, δεν υπάρχει πια. Αν μια ανάγκη δεν καλυφθεί (όπως η ανάγκη για θηλασμό και εγγύτητα με τη μητέρα), παραμένει σαν ανάγκη σε όλη την παιδική ηλικία και ακόμα και στην εφηβεία.

Φυσικά ο θηλασμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί, σε κάποιες περιπτώσεις, για να καλυφθεί κάποια ανασφάλεια άλλου είδους. Αλλά το πρόβλημα τότε δεν είναι ο θηλασμός. Είναι κάτι άλλο.

Τι άλλο;

Πιστεύω ότι το πιο σημαντικό όφελος στον θηλασμό ενός νηπίου δεν είναι τόσο το θρεπτικό και το ανοσολογικό όφελος, αλλά η ξεχωριστή σχέση που αναπτύσσεται ανάμεσα στη μητέρα και το παιδί. Ο θηλασμός είναι μια ανιδιοτελής πράξη αγάπης που επαναλαμβάνεται κάθε φορά που το παιδί μπαίνει στο στήθος. Κι αυτό συνεχίζεται όταν το μωρό γίνεται νήπιο.

Κάθε άνθρωπος χωρίς προκαταλήψεις που έχει παρατηρήσει ένα νήπιο να θηλάζει, θα έχει σίγουρα διακρίνει αυτή την ξεχωριστή σχέση που είναι κάτι άλλο, πέρα από την τροφή. Ένα νήπιο μπορεί να ξεσπάσει σε γέλια την ώρα που θηλάζει, χωρίς συγκεκριμένο λόγο. Ο θηλασμός είναι πηγή χαράς. Κι αν μια μητέρα αφήσει τον εαυτό της, ο θηλασμός γίνεται πηγή χαράς και για εκείνη, πολύ πέρα από τη χαρά του να δίνεις τροφή στο παιδί σου. Κι αυτό είναι που κάνει το θηλασμό να αξίζει τον κόπο.

Κι αν το παιδί αρρωστήσει ή χτυπήσει (κάτι που συμβαίνει όλο και συχνότερα όσο το παιδί μεγαλώνει), δεν υπάρχει πιο εύκολος τρόπος να ηρεμήσεις ένα παιδί από τον θηλασμό. Θυμάμαι πολλές νύχτες στο νοσοκομείο που έβλεπα τις μητέρες να περπατούν αγκαλιά με τα άρρωστα παιδιά τους στους διαδρόμους, προσπαθώντας ανεπιτυχώς να τα ηρεμήσουν, ενώ οι θηλάζουσες μητέρες κάθονταν ήσυχα με τα παιδιά τους στο στήθος. Η μητέρα ηρεμεί το άρρωστο μωρό της με τον θηλασμό και το μωρό ηρεμεί τη μητέρα.

Breastfeeding a toddler – Jack Newman MD, FRCPC, IBCLC and Edith Kernerman IBCLC, 2008, 2009©

Μετάφραση – Επιμέλεια: Βίκυ Φαρδογιάννη – Πιστοποιημένη Σύμβουλος Θηλασμού IBCLC

Πηγή: https://thilasmos.com/